Nummer 70 van het RUITERTJE is uit met een dubbeldik nummer waarin het laatste nieuws van familie en website!

Onderwerpen:

• In het kort
• Mijn AIssistent
• De doop van Wijcher Jans Ruijter
• Michiel Adriaansz. de Ruyter: één van ons?
• Ruiters & Ridders
• Middeleeuwse Ruyters
• Firma R. de Ruiter & Zn.

Met een (gratis) lidmaatschap van de Stichting vind je nieuwe RUITERTJEs meteen in je mailbox!
Voor niet-leden zijn RUITERTJEs pas een jaar na verschijning op de website in te zien.

Tot voor kort zag ik de nieuwsberichten over AI vooral aan me voorbijgaan. Ik had niet het idee dat kunstmatige intelligentie iets voor mij – of voor mijn website – kon betekenen of er werkelijk iets aan kon toevoegen.
Na een maandje uitproberen en experimenteren moet ik mijn mening grondig bijstellen. Nog altijd vind ik dat we AI zeer kritisch moeten benaderen. Al die stroomvretende data centers, al die valse informatie die op internet rondgestrooid wordt. Hmm.
Zeker:  AI kan enorm helpen, maar je moet de antwoorden altijd controleren aan de hand van bronnen.

Op dit moment valt het met de I van intelligentie wel mee (of tegen zo je wilt). AI is niet het slimste jongetje van de klas, maar heeft zijn zaakjes doorgaans wel op orde. Het beschikt over een enorme hoeveelheid kennis op allerlei gebieden. Ik zie AI daarom eerder als een soort expertsysteem.
En de werkelijke doorbraak is natuurlijk dat je die kennis kunt bevragen met gewone Nederlandse taal, getypt of gesproken.
Een voorbeeld:
In een eerder artikel vroeg ik me af op welke datum “21. Sontag nach Trinitatis in 1656” viel. Na heel wat zoekwerk en het doorploegen van tabellen en andere bronnen kwam ik uit op 5 november. Als je deze vraag aan AI stelt krijg je als antwoord:

In 1656 viel de 21e zondag na Trinitatis op 5 november 1656.

Ik had het dus goed, maar dat is het punt niet. Ik kreeg het juiste antwoord binnen een paar seconden, in plaats van na een uur puzzelen en zoeken op internet.
Zo zie ik AI nu als een bijzonder handig hulpmiddel: mijn AIssistent.

Met AI maak ik nu niet alleen samenvattingen van teksten, maar ook transcripties en vertalingen van middeleeuwse oorkonden. En bovenal maak ik ook afbeeldingen van gebeurtenissen die belangrijk waren in onze familiegeschiedenis (zie “RUITERs in beeld”). Zo komt geschiedenis echt tot leven, ook al zijn het natuurlijk maar impressies, waarop heus wel het een en ander op valt aan te merken.

Maar AI helpt me ook om beter inzicht te krijgen in de vroegste geschiedenis van onze familie.
Dat we een bijzondere familie zijn, wist ik natuurlijk al. Maar door de voortdurende interactie met AI gaan mijn ogen steeds verder open. Ook al zijn we als (De) Ruiters misschien vaak bescheiden, we mogen best heel erg trots zijn op onze voorouders en op onze familiegeschiedenis.
En ik hoop dat ik – met hulp van mijn AIssistent – op deze website nog heel veel mooie verhalen met jullie kan delen.

In een nieuw artikel heb ik de geschiedenis beschreven van de familie De Ruiter in Blokzijl op basis van een aantal advertenties en berichten in de lokale kranten.
Het verhaal begint bij de leerlooierij van Reinder de Ruiter aan de Domineeswal, waar de familie zich in de 19e eeuw als leerlooiers ontwikkelt. Later wordt het bedrijf voortgezet als R. de Ruiter en Zonen, totdat de leerlooierij in 1890 door brand wordt verwoest en enkele jaren later failliet gaat.

Daarmee is het ondernemerschap van de familie nog niet voorbij. Dirk de Ruiter, de zoon van Reinder,  begeeft zich vervolgens op het terrein van de zuivel, maar dat avontuur blijkt van korte duur. Uiteindelijk keert het verhaal terug naar zijn winkel in de Brouwerstraat, die na zijn overlijden door zijn ongehuwde dochters wordt voortgezet.

Een geschiedenis van ondernemen, veranderen en doorgaan in Blokzijl.

Lees "Firma R. de Ruiter en Zonen".

In het doopboek van de hervormde kerk in Blokzijl lezen we onder 6 oktober 1661:
     'Jan Jansz Ruijter en Geesjen Wijchers, een zoon: Wijcher Jans.'   
Deze korte vermelding is voor onze familie van onschatbare waarde. Hier verschijnt namelijk voor het eerst de stamvader van alle huidige leden van de familie (De) Ruiter in de historische bronnen. Via zijn vier zonen – Jan, Albert, Rein en Cornelis – voeren alle bekende takken van onze familie terug op deze ene persoon. De doop van Wijcher Jans Ruijter kunnen we beschouwen als een sleutelmoment in de geschiedenis van onze familie.

Ik heb wat onderzoek gedaan naar de omstandigheden waarin deze doop plaatsvond, en heb met AI een afbeelding laten genereren die een en ander in beeld brengt.

Lees verder: RUITERs in beeld: '1661 | De doop van Wijcher Jans Ruijter'

Met hulp van AI kan ik historisch correcte illustraties genereren, waarmee ik gebeurtenissen, personen en situaties uit het verleden op een verantwoorde wijze kan verbeelden. In de toekomst zal ik dit soort afbeeldingen toevoegen aan verhalen en artikelen die reeds op de website staan. Die worden daardoor toegankelijker, aantrekkelijker en plezieriger om te lezen (hoop ik).

Maar ik realiseerde me, dat de verzameling van dit soort afbeeldingen interessant genoeg is voor een aparte rubriek op de website. En dus : welkom bij 'RUITERs in beeld', waar je een overzicht vindt van deze - met AI aangemaakte - afbeeldingen. Je vindt deze rubriek in het hoofdmenu onder VERHALEN.

De eerste afbeelding was al eerder aan bod gekomen (het karveelschip van Jan Jans Ruijter en Ave Jans), en vandaag presenteer ik de tweede. Het is een inkijkje in de brouwerij van Henrick Henricks Ruyter, zoals die er rond 1580 wellicht uitzag. We hebben geen historische beschrijving, maar bekend is wel, hoe een dergelijke brouwerij er vermoedelijk uit heeft gezien.

Lees verder: RUITERs in beeld: '1580 | De brouwerij van Henrick Henricks Ruyter'

Om het onderzoek naar de Ruters in de 14e eeuw goed en duidelijk in beeld te kunnen brengen, heb ik een aantal wijzigingen aangebracht op de Ruitersporen website.
Belangrijkste toevoeging is een aparte rubriek "Ruters in de 14e eeuw", waarin je dit onderzoek stap voor stap kunt volgen en een overzicht van de huidige stand van zaken kunt krijgen.
Deze nieuwe rubriek vind je terug in het hoofdmenu, onder "Familiearchief - Onderzoek stamboom - Onderzoek 14e eeuwse Ruters", maar je kunt ook hier klikken.
Onderzoek 14e eeuwse Ruters

De afgelopen maanden heeft het onderzoek naar de vroegste geschiedenis van de familie Ruyter/Ruter/Reuter een aantal opmerkelijke resultaten opgeleverd. Belangrijk was de vondst van het document "TWENTHE (1200-1500) EN DE DUITSE HANZE", waarin we veel nieuwe gegevens aantreffen over de aanwezigheid van de naam Ruter in het Hanzegebied.

Daarnaast zijn in de archieven van onder meer Lübeck tientallen tot dusver onbekende regesten en akten teruggevonden. Deze documenten bestrijken een periode van ruim drie eeuwen en laten zien dat de familie Ruter al vanaf het begin van de veertiende eeuw - naast Zutphen - voorkomt in belangrijke Hanzesteden als Kampen, Lübeck en Osnabrück.

De nieuwe bronnen bevestigen het beeld dat de familie in verschillende generaties tot de welgestelde burgerij behoorde. Familieleden treden op als burgers van Lübeck, kerkelijke notarissen, kooplieden, militaire bevelhebbers, erfgenamen, testamentmakers en eigenaren of financiers van onroerend goed. Daarmee ontstaat een veel vollediger beeld van de maatschappelijke positie van de familie dan tot nu toe bekend was.

Minstens zo interessant zijn de nieuwe aanwijzingen voor de onderlinge samenhang van verschillende takken van de familie. Vooral de vele contacten tussen Lübeck en Osnabrück, vastgelegd in testamenten en nalatenschapsakten, tonen aan dat de familie over een groot geografisch gebied actief was en haar onderlinge banden over meerdere generaties onderhield.

Ook voor het onderzoek naar de Nederlandse takken leveren de nieuwe vondsten waardevolle aanknopingspunten op. Al langere tijd bestaat de hypothese dat er een verband kan hebben bestaan tussen de Ruiters van Blokzijl en Vollenhove en de Ruyters uit Zutphen. De nieuw ontdekte bronnen bewijzen een dergelijke verwantschap nog niet, maar zij versterken wel het historische kader waarbinnen deze mogelijkheid verder kan worden onderzocht. De rol van de Hanze en de intensieve handelscontacten tussen Overijssel, Gelderland en Noord-Duitsland blijken daarbij opnieuw van groot belang.

De komende tijd zullen de nieuw gevonden documenten verder worden bestudeerd en uitgewerkt. De resultaten zullen stap voor stap worden gepubliceerd op deze website en in toekomstige uitgaven van RUITERSPOREN. Het onderzoek laat zien dat ook na eeuwen nog onbekende bronnen kunnen opduiken die ons begrip van de familiegeschiedenis aanzienlijk verdiepen.

Tot voor kort stond ik nogal afwachtend tegenover kunstmatige intelligentie (AI). Ik vroeg mij af of het werkelijk iets voor mij zou kunnen betekenen in het kader van mijn historisch en genealogisch onderzoek.
Maar na een korte periode van experimenteren veranderde dat beeld volledig. Ik raakte al snel overtuigd van de vele mogelijkheden die AI biedt. Vooral het genereren van historisch correcte illustraties spreekt mij erg aan. Met AI kunnen gebeurtenissen, personen en situaties uit het verleden op een verantwoorde wijze worden verbeeld, en toegevoegd worden aan verhalen en artikelen. Die worden daardoor toegankelijker, aantrekkelijker en plezieriger om te lezen.
Daarnaast blijkt AI een waardevol hulpmiddel bij het analyseren van historische bronnen, het ontcijferen van oude handschriften, het vertalen van Latijnse en Middelnederlandse teksten en het leggen van verbanden tussen archiefstukken.

Op RUITERSPOREN zal AI daarom voortaan een ondersteunende rol spelen. Niet als vervanging van archiefonderzoek, maar als hulpmiddel dat het onderzoek kan ondersteunen en historische verhalen beter tot leven kan brengen.

Omdat ik het belangrijk vind dat AI gegenereerde afbeeldingen niet/nooit verwisseld mogen worden met historisch materiaal, zijn deze duidelijk herkenbaar aan het RUITERSPOREN AI-logo rechtsonder op elke afbeelding.

Om te laten zien wat er zoal mogelijk is op het gebied van AI gegenereerde afbeeldingen heb ik de volgende scene verbeeld. Onze voorvader Jan Jans Ruyter en zijn vrouw Ave Jans begroeten in 1616 hun karveelschip bij thuiskomst. Later in december van dat jaar verkochten ze dit schip. We zien mooi de Noorderkade met daaraan de gevelwand met 17e eeuwse huizen.

Enkele jaren geleden had ik al eens een overzicht gemaakt van personen uit de familie Ruyter die in het stadsbestuur van Zutphen hebben gefunctioneerd.
Het tweede deel liet nogal op zich wachten, want er viel heel wat uit te zoeken.
Maar nu is het klaar, en heb ik het zojuist op de website gezet:
Ruyters in het stadsbestuur, deel 2

In januari 2025 woedde een grote brand in het pand Barlheze 13, waar zo'n 500 jaar geleden bierbrouwer Gerrit Ruyter en Lamme woonden. In het RUITERTJE maakte ik hier melding van.
Later dat jaar heb ik de plek nog eens bezocht en trof het pand dichtgetimmerd aan. Volgens de langskomende postbode stond het op de nominatie om gerestaureerd te worden.

Afgelopen week was ik opnieuw in Zutphen bij het jaarlijkse middeleeuws symposium en tot mijn verrassing zag ik de volgende situatie: de herbouw van het pand is in volle gang! Ook het pand ernaast (en daarnaast en daarnaast..) wordt meteen meegenomen. Dit rijtje huizen aan de Barlheze was inderdaad aan het verpieteren, en een mooie restauratie werd hoog tijd!


En daar blijft het nog niet eens bij. Ook het aansluitende stukje Heukestraat staat helemaal in de steigers.
Links op de foto zie je nog net het gele pand dat op hetzelfde perceel staat, waarop aan de voorkant aan de Groenmarkt een tweede woonhuis van Gerrit en Lamme stond, en aan de achterkant aan de Heukestraat waarschijnlijk diens bierbrouwerij. Ook dit pand zal in de naaste toekomst gerestaureerd worden.

Bij het doorzoeken van publicaties uit Estland (zie RUITERspoor 3 juni j.l.) kwam ik een paar opvallende krantenartikelen tegen met genoeg informatie om er een artikel aan te wijden.

Lees verder: Een dief in de nacht...

De stamboom die ik heb opgesteld van de Zutphense Ruyters omvat zo’n 300 nakomelingen van Gerardus Ruter. Het gaat voor het overgrote deel om namen die ik tegenkwam in het archief van Zutphen. Maar niet alle Ruyters die ik zo ontdekte, zijn terug te vinden in deze stamboom. Bij sommigen ontbreekt het simpelweg aan aanknopingspunten om ze te kunnen plaatsen.
Toch kunnen we er van uit gaan dat alle Ruyters vóór de 17e eeuw in Zutphen tot een en dezelfde familie behoren.
Deryck die Ruter is een van hen. Ongetwijfeld familie, maar hoe dan?

Lees verder: "Deryck die Ruter".

Nummer 69 van het RUITERTJE is uit met het laatste nieuws van familie en website!

Onderwerpen:

• In het kort
• Stichting Ruitersporen 15 jaar
• Aengwirderweg 310
• De Reuterkrug in Lübeck

Met een (gratis) lidmaatschap van de Stichting vind je nieuwe RUITERTJEs meteen in je mailbox!
Voor niet-leden zijn RUITERTJEs pas een jaar na verschijning op de website in te zien.

Na het uitbrengen van het laatste RUITERTJE afgelopen december heb ik de genealogie een tijdje links laten liggen. De wintermaanden heb ik eens voor een keertje anders besteed, en dat beviel me wel.
Maar zo langzamerhand wordt het hoog tijd om de draad weer eens op te vatten.

Een zinvol begin is het opnieuw uitdraaien van de omvangrijke stamboom. Het afgelopen jaar konden 5 'nieuwe' (De) Ruiters aan de stamboom worden toegevoegd waardoor het totaal nu 2918 bedraagt. Op naar de 3000!
Vanwege privacyregels mogen van (mogelijk) nog levende personen geen gegevens getoond worden op de website. Voor personen die 100 jaar geleden zijn geboren geldt die restrictie niet, en zo neemt het aantal zichtbare personen elk jaar toe. Tegenwoordig zijn er op de RUITERSPOREN-website 1762 (De) Ruiters zichtbaar.