Deryck die Ruter
Betreft Deryck die Ruter
De stamboom die ik heb opgesteld van de Zutphense Ruyters omvat zo’n 300 nakomelingen van Gerardus Ruter. Het gaat voor het overgrote deel om namen die ik tegenkwam in het archief van Zutphen. Maar niet alle Ruyters die ik zo ontdekte, zijn terug te vinden in deze stamboom. Bij sommigen ontbreekt het simpelweg aan aanknopingspunten om ze te kunnen plaatsen.
Toch kunnen we er van uit gaan dat alle Ruyters vóór de 17e eeuw in Zutphen tot een en dezelfde familie behoren.
Deryck die Ruter is een van hen. Ongetwijfeld familie, maar hoe dan?
Laten we allereerst bekijken wat we wél van hem weten.
1483, 29 maart
Richter en schepenen van Zutphen verklaren, aan Deryck die Ruter en zijn vrouw Agnes een lijfrente van 17½ gouden Rijnse guldens schuldig te zijn.
Gegeven yn den jair ons heren duysent vierhundert drienachtich up den hylligen Paeschenavent.
Richter en schepenen van Zutphen verklaren, aan Deryck die Ruter en zijn vrouw Agnes een lijfrente van 17½ gouden Rijnse guldens schuldig te zijn.
Gegeven yn den jair ons heren duysent vierhundert drienachtich up den hylligen Paeschenavent.
Deryck en zijn vrouw Agnes hebben een geldbedrag aan de stad verstrekt, waarbij ze gedurende hun¹ leven een jaarlijkse uitkering van 17½ gulden ontvangen.
¹ Gezien het vervolg lijkt de lijfrente op naam van Deryck afgesloten te zijn.
1500, 26 mei
Burgemeesters, schepenen en raad van Zutphenn beloven, dat zij de 75 gouden Rijnse guldens, 3 oort, die zij aan Alyt van Haygh en Agnese, weduwe van Deryck Ruters, schuldig zijn wegens verschenen rente, binnen een bepaalde tijd zullen betalen.
Gegeven in den jaren onsszs heren dusent vyffhondert upten den Dynxdach nae vocem jocunditatis.
Burgemeesters, schepenen en raad van Zutphenn beloven, dat zij de 75 gouden Rijnse guldens, 3 oort, die zij aan Alyt van Haygh en Agnese, weduwe van Deryck Ruters, schuldig zijn wegens verschenen rente, binnen een bepaalde tijd zullen betalen.
Gegeven in den jaren onsszs heren dusent vyffhondert upten den Dynxdach nae vocem jocunditatis.
Blijkbaar is Deryck intussen overleden en heeft de stad 4 jaar lang geen lijfrente uitbetaald, uitgaande van 5 gulden en 3 oort aan rente over het uitstaande bedrag. Als de lijfrente op Derycks naam stond, stopt de uitbetaling natuurlijk. Maar Agnese heeft nog geld tegoed.
1509, september 19
De stad Coelne aan de stad Sutphenn.
Verzoek om de achterstallige renten aan haar burger Heynrich van Oisterrich en zijn vrouw Angnese, weduwe van Derich Ruyter, te betalen.
De stad Coelne aan de stad Sutphenn.
Verzoek om de achterstallige renten aan haar burger Heynrich van Oisterrich en zijn vrouw Angnese, weduwe van Derich Ruyter, te betalen.
Nog altijd heeft de stad Zutphen niet aan haar verplichtingen voldaan, en Agnese zoekt het hogerop. Ze woont nu blijkbaar in Keulen (Coelne) en is opnieuw getrouwd. Het stadsbestuur van Keulen wijst Zutphen op haar verplichtingen.
Regest:
1526, januari 24
De stad Zutphen aan heer Johan Sclacheck.
Verzoek ten behoeve van de stad te willen optreden in de zaak van Agnise Ruters, die achterstallige lijfrente van de stad vordert en dreigt de stad voor het geestelijk gerecht te zullen vervolgen.
N.B. Sclacheck was proost van St. Marie te Utrecht en deken van Deventer.
De stad Zutphen aan heer Johan Sclacheck.
Verzoek ten behoeve van de stad te willen optreden in de zaak van Agnise Ruters, die achterstallige lijfrente van de stad vordert en dreigt de stad voor het geestelijk gerecht te zullen vervolgen.
N.B. Sclacheck was proost van St. Marie te Utrecht en deken van Deventer.
Nog altijd is de kwestie niet opgelost; de zaak loopt intussen al 26 jaar! Agnese moet intussen toch een behoorlijke leeftijd bereikt hebben en misschien is dat wel de taktiek van de stad...
Jammergenoeg weten we niet of de rechtzaak heeft plaatsgevonden en of Agnese haar achterstallige lijfrente ooit heeft gekregen.
Reconstructie
Welke informatie kunnen we uit bovenstaande brieven gebruiken:
- Deryck en Agnese verstrekken in 1483 een geldsom aan de stad in de vorm van lijfrente. Het echtpaar moet welgesteld zijn geweest, want het afsluiten van lijfrentes was niet iets voor de doorsnee burger. Het was voor de rijke bovenlaag - waartoe de familie Ruyter behoorde - een beproefde manier om het verdiende geld te investeren en daarvoor een jaarlijkse uitkering te ontvangen.
- Deryck is vóór 1500 overleden. Dan heeft de stad al een betaalachterstand van 4 jaar.
- Agnese woont sinds 1509 in Keulen en is in 1526 nog in leven.
Keulen in het jaar 1493
Als Deryck rond 1455 is geboren, dan waren Deryck en Agnese rond de 30 bij het afsluiten van lijfrente, en is Agnese in 1526 circa 70 jaar. En dan is er een interessante plek in de stamboom waar Deryck heel goed zou kunnen passen:
Uit de relatie van Henrick Gerrits Ruyter, bierbrouwer, met Ghese, kennen we 5 kinderen die rond 1460 zijn geboren:
- Johan, geboren circa 1450, overleden na 1498.
- Gerrit, geboren circa 1455, overleden voor 1518.
- Alyt, geboren circa 1460.
- Geertruyt, geboren circa 1460.
- Henrick, geboren circa 1460, overleden 1540.
Van deze kinderen is Gerrit hier van belang². We weten dat hij waarschijnlijk wijnkoopman was, en na zijn dood handelden zijn vrouw en kinderen rond 1547 nog steeds in wijn. Had deze Gerrit nog een broer Deryck, die voor hem de contactpersoon was in Keulen?
Ook al heeft dit compagnonschap dan niet lang geduurd als Deryck al voor 1500 kwam te overlijden; ik vind deze gedachte aantrekkelijk genoeg om Deryck als broer van deze Gerrit toe te voegen aan de stamboom.
² En natuurlijk is de jongste broer Henrick ook van bijzonder belang. Hij is immers de veronderstelde vader van bastaardzoon Peter Ruter, die aan het hoofd van onze familie staat...
De stamboom ziet er vanaf heden dus zo uit:
Bronnen
Jaap Ruiter
02 juni 2026
vorige
